Edema - Gejala, sebab dan rawatan

Edema adalah penumpukan cecair di ruang antara sel-sel badan. Edema boleh berlaku di mana sahaja di badan, tetapi paling jelas kelihatan di lengan atau kaki. Edema berlaku apabila cecair di saluran darah bocor ke tisu sekitarnya. Cecair kemudian mengumpul, menyebabkan tisu badan membengkak.

Edema ringan tidak berbahaya, tetapi juga dapat memberi isyarat keadaan yang lebih serius, seperti kegagalan jantung, hati, ginjal, dan gangguan otak. Oleh itu, pemeriksaan kepada doktor apabila terdapat edema sangat penting untuk mengetahui penyebabnya. Rawatan akan berdasarkan kepada penyebabnya.

Gejala Edema

Gejala yang muncul bergantung pada keadaan dan lokasi tisu yang membengkak. Edema ringan kerana keradangan mungkin tidak menyebabkan gejala. Gejala yang muncul dan dirasakan oleh penderita adalah:

  • Anggota badan, seperti lengan atau kaki, menjadi bengkak.
  • Kulit kawasan edematous menjadi tegap dan berkilat.
  • Sekiranya kulit di kawasan edema ditekan, lubang seperti lesung pipi muncul selama beberapa saat.
  • Saiz perut yang diperbesar.
  • Sesak nafas dan batuk jika terdapat edema di paru-paru.
  • Kesukaran berjalan kerana kaki terasa lebih berat kerana bengkak.
  • Edema kaki yang teruk boleh mengganggu aliran darah, menyebabkan bisul kulit.

Punca Edema

Edema berlaku apabila cecair di saluran darah bocor ke tisu sekitarnya, menyebabkan cairan menumpuk dan membengkak. Edema ringan biasanya disebabkan oleh berdiri atau duduk terlalu lama, makan terlalu banyak makanan dengan kandungan garam yang tinggi, atau sebelum haid dan semasa kehamilan bagi wanita.

Tisu bengkak akibat penumpukan cecair juga boleh berlaku kerana penyakit serius, termasuk:

  • Kekurangan protein albumin. Protein, termasuk albumin, berperanan menjaga cairan di saluran darah. Kekurangan protein dalam darah dapat menyebabkan cairan di saluran darah bocor dan berkumpul, menyebabkan edema. Contohnya ialah sindrom nefrotik.
  • Tindak balas alahan. Edema berlaku kerana tindak balas badan terhadap alergen, di mana cecair di saluran darah keluar ke kawasan tersebut.
  • Kerosakan pada urat di kaki. Keadaan ini berlaku pada penyakit kekurangan vena kronik yang menyebabkan urat kaki terganggu, sehingga cairan dalam aliran darah terkumpul di urat kaki dan bocor keluar ke tisu sekitarnya.
  • Kegagalan jantung. Apabila jantung mula gagal, satu atau kedua ruang organ mula kehilangan kemampuan mereka untuk mengepam darah dengan berkesan, sehingga cairan menumpuk perlahan dan menyebabkan edema pada kaki, paru-paru, atau perut.
  • Penyakit buah pinggang. Edema boleh berlaku kerana cecair tidak dapat dikeluarkan melalui buah pinggang. Edema boleh berlaku di kaki dan di sekitar mata.
  • Gangguan otak. Kecederaan kepala, tumor otak, jangkitan otak, atau penyumbatan cairan di otak boleh menyebabkan edema otak.
  • Melecur. Luka bakar yang teruk juga menyebabkan cecair bocor ke tisu di seluruh badan.
  • Seperti luka bakar, jangkitan teruk juga boleh menyebabkan kebocoran cecair.
  • Gangguan sistem limfa. Sistem aliran limfa berfungsi membersihkan lebihan cecair dari tisu.Kerusakan sistem ini boleh menyebabkan cecair terkumpul.
  • Kesan sampingan ubat. Beberapa jenis ubat boleh menyebabkan kesan sampingan dalam bentuk edema. Contohnya adalah ubat antihipertensi, kortikosteroid, ubat anti-radang nonsteroid (NSAID), hormon estrogen, dan ubat diabetes.

Dalam beberapa kes, edema berlaku tanpa sebab yang jelas (edema idiopatik). Edema seperti ini biasa terjadi pada wanita, dan boleh menjadi semakin teruk seiring bertambahnya usia.

Diagnosis Edema

Doktor boleh mengesyaki pesakit mengalami edema berdasarkan gejala yang ada. Sebelum menjalankan pemeriksaan, doktor perlu mengetahui terlebih dahulu sejarah perubatannya, termasuk ubat yang diambil oleh pesakit. Maklumat ini sangat penting untuk menentukan punca edema. Selanjutnya, pemeriksaan fizikal dapat dilakukan, termasuk memeriksa tekanan darah, area bengkak, dan keadaan hati, ginjal, dan jantung.

Untuk menentukan penyebab edema, ujian berikut mungkin dilakukan, termasuk:

  • Ujian air kencing atau urinalisis.
  • Ujian darah, untuk memeriksa tahap fungsi ginjal, hati, atau albumin.
  • Imbas dengan ultrasound, MRI, dan ekokardiografi.

Rawatan Edema

Rawatan dijalankan mengikut penyebab edema. Kes ringan akan dapat diselesaikan sendiri. Beberapa usaha dapat dilakukan untuk mengurangkan gejala edema, yaitu:

  • Kurangkan berat badan jika anda berlebihan berat badan. Ramai orang yang mengalami edema mempunyai berat badan berlebihan. Dengan menurunkan berat badan secara beransur-ansur, keadaan edema dapat bertambah baik.
  • Elakkan duduk atau berdiri terlalu lama.
  • Lengkapkan kaki anda ketika anda sedang berbaring.
  • Bersenam secara teratur, seperti berjalan kaki atau berenang.
  • Kurangkan pengambilan garam dalam makanan. Garam dapat meningkatkan penumpukan cecair dan memburukkan lagi edema.
  • Gunakan stoking khas untuk mengelakkan kaki bengkak.

Untuk edema yang lebih teruk, rawatan dilakukan dengan ubat-ubatan. Edema yang disebabkan oleh alahan, pesakit boleh mengambil ubat anti-alergi untuk merawat bengkak anggota badan. Sementara edema akibat kerosakan pada saluran darah akibat pembekuan darah, dapat diatasi dengan pengencer darah. Walaupun edema kaki dikaitkan dengan kegagalan jantung atau penyakit hati, doktor memberikan diuretik untuk meningkatkan kekerapan membuang air kecil. Oleh itu, cecair dapat kembali mengalir di saluran darah

Sekiranya edema berlaku kerana kesan sampingan pengambilan ubat tersebut, doktor boleh menyesuaikan pemberian ubat tersebut sehingga tidak menyebabkan edema pada pesakit. Selain mengurangkan edema, rawatan penyakit yang mendasari adalah rawatan utama, malah edema tidak terus terbentuk.

Komplikasi Edema

Sekiranya tidak dirawat, edema boleh menyebabkan komplikasi berikut:

  • Ia sukar untuk berjalan.
  • Kesakitan semakin teruk.
  • Kulit semakin kencang, jadi gatal dan tidak selesa.
  • Terdapat parut di antara lapisan tisu.
  • Risiko luka terbuka atau bisul kulit meningkat.
  • Keanjalan saluran darah, sendi, dan otot menurun.