Jenis Vaksin Pneumonia yang Perlu Anda Ketahui

Vaksin pneumonia adalah salah satu vaksin penting untuk diberikan kepada bayi, kanak-kanak, dan orang dewasa. Ini kerana seseorang yang belum menerima vaksin akan mudah terkena pelbagai penyakit yang boleh menyebabkan komplikasi berbahaya, bahkan kematian.

Vaksin pneumonia adalah vaksin yang diberikan untuk melindungi tubuh daripada radang paru-paru dan penyakit berjangkit lain yang disebabkan oleh radang paru-paru Streptococcus pneumoniae atau bakteria pneumokokus.

Pemberian vaksin ini berfungsi untuk merangsang sistem imun untuk menghasilkan antibodi atau daya tahan tubuh yang dapat melawan penyakit yang disebabkan oleh jangkitan bakteria pneumokokus.

Selain pneumonia, vaksin pneumonia juga dapat melindungi tubuh dari meningitis dan jangkitan serius lain, seperti bakteremia dan sepsis. Penyakit ini boleh menyebabkan komplikasi berbahaya, mulai dari kegagalan pernafasan, kelumpuhan, kerosakan otak, dan bahkan kematian.

Siapa yang Perlu Menerima Vaksin Pneumonia?

Vaksin pneumonia ditujukan untuk mereka yang berisiko tinggi terkena bakteria pneumokokus, iaitu kanak-kanak di bawah usia 5 tahun dan orang tua. Selain kanak-kanak dan orang tua, vaksin radang paru-paru juga perlu diberikan kepada orang yang mempunyai penyakit atau keadaan perubatan tertentu, seperti:

  • Sistem imun yang lemah, misalnya kerana jangkitan HIV dan kesan sampingan kemoterapi
  • Kecacatan kelahiran (kelainan kongenital), seperti penyakit jantung kongenital
  • Penyakit kronik, seperti asma, diabetes, dan kegagalan buah pinggang kronik
  • Gangguan darah, seperti talasemia dan anemia sel sabit
  • Sejarah pembedahan, seperti pembedahan implan koklea, pemindahan organ, atau pembuangan limpa
  • Tabiat merokok

Walaupun memainkan peranan penting dalam mencegah radang paru-paru dan pelbagai jangkitan, vaksin pneumonia harus ditunda atau tidak diberikan kepada wanita hamil dan menyusui, orang yang sakit atau demam, dan orang yang mempunyai sejarah alergi terhadap vaksin.

Jenis Vaksin Pneumonia

Terdapat 2 jenis vaksin pneumonia dan pemberian vaksin disesuaikan mengikut usia dan keadaan kesihatan keseluruhan. Dua jenis vaksin pneumonia termasuk:

Vaksin konjugat pneumokokus (PCV) atau PCV13

Vaksin PCV adalah sejenis vaksin pneumonia yang biasanya diberikan kepada kanak-kanak yang berumur kurang dari 2 tahun. Vaksin ini juga boleh diberikan kepada anak-anak berusia lebih dari 2 tahun dan orang dewasa yang berisiko mendapat jangkitan pneumokokus.

Vaksin PVC mampu melindungi kanak-kanak dan orang dewasa dari 13 jenis bakteria yang menyebabkan radang paru-paru.

Vaksin polisakarida pneumokokus (PPV) atau PPSV23

PPV atau PPSV23 mengandungi molekul polisakarida yang menyerupai sebahagian dinding sel bakteria pneumokokus. PPV adalah sejenis vaksin yang diberikan kepada orang tua, orang dewasa, dan anak-anak berusia lebih dari 2 tahun yang dianggap berisiko tinggi terkena jangkitan pneumokokus.

Vaksin PPV pneumonia mempunyai keberkesanan sekitar 50-70% dalam mencegah jangkitan pneumokokus dan mampu melindungi penerima dari 23 jenis bakteria pneumokokus.

Vaksin Lain Sebagai Vaksin Pneumonia

Selain bakteria pneumokokus, radang paru-paru dan meningitis juga boleh disebabkan oleh jangkitan bakteria Haemophilus influenzae jenis B (Hib). Bahkan di beberapa negara membangun, termasuk Indonesia, bakteria ini adalah salah satu penyebab utama radang paru-paru dan meningitis.

Di Indonesia, vaksin Hib (dalam bentuk vaksin gabungan DPT-HB-Hib) diklasifikasikan sebagai vaksin pneumonia yang termasuk dalam jenis vaksin yang perlu diberikan kepada bayi dan anak-anak.

Persatuan Pediatrik Indonesia (IDAI) menganjurkan pemberian vaksin Hib kepada anak-anak secara berperingkat mulai 2 bulan, 3 bulan, 4 bulan, dan dos berulang diberikan antara usia 15-18 bulan.

Selain vaksin Hib, vaksin Campak juga termasuk dalam vaksin untuk mencegah radang paru-paru. Sebabnya, radang paru-paru adalah salah satu komplikasi campak.

Pneumonia juga boleh disebabkan oleh komplikasi penyakit lain seperti influenza, pertussis, dan cacar air. Oleh itu, vaksin lain, seperti vaksin influenza, vaksin DPT, dan vaksin varicella dapat digunakan sebagai vaksin pneumonia.

Jadual Pentadbiran Vaksin Pneumonia

Vaksinasi pneumokokus berbeza dari orang ke orang bergantung pada usia. Pada kanak-kanak, vaksin pneumonia diberikan kepada kanak-kanak di bawah umur 1 tahun dengan jadual 3 kali, iaitu ketika anak berusia 2 bulan, 4 bulan, dan 6 bulan. Dos berulang diberikan pada usia 12-15 bulan.

Pada orang dewasa, pemberian vaksin terbahagi kepada 2 peringkat. Vaksin pneumonia pertama yang diberikan adalah vaksin PCV, sedangkan vaksin pneumonia PPV diberikan dengan selang 1 tahun setelah vaksin PCV.

Kesan Sampingan Vaksin Pneumonia

Seperti vaksin secara umum, pemberian vaksin pneumonia juga dapat menyebabkan kesan sampingan, seperti demam dan sakit kelas rendah dan pembengkakan di kawasan suntikan vaksin. Walau bagaimanapun, kesan sampingan ini hanya ringan dan biasanya menjadi lebih baik sendiri dalam kira-kira 2-3 hari.

Kadang-kadang, vaksin pneumonia boleh menyebabkan kesan sampingan dalam bentuk reaksi alergi atau bahkan alahan teruk (anafilaksis). Walau bagaimanapun, kesan sampingan yang serius ini sangat jarang berlaku.

Oleh itu, dapat disimpulkan bahawa pemberian vaksin pneumonia adalah langkah yang selamat dan berkesan untuk mencegah jangkitan bakteria pneumokokus yang berbahaya.

Anda dinasihatkan untuk berjumpa doktor jika kesan sampingan vaksin pneumonia tidak bertambah selama lebih dari 2 hari atau jika berlaku reaksi alergi yang teruk, seperti sesak nafas, lemah, atau pingsan setelah menerima vaksin pneumokokus.

Di Indonesia, vaksin pneumonia masih menjadi pilihan imunisasi dan anda boleh mendapatkannya di klinik atau hospital terdekat yang menyediakannya.